Dwukropek: kiedy go stosować, a kiedy nie

Dwukropek to kolejny znak przestankowy, który wydaje się łatwy w użyciu, ale w praktyce może sprawiać pewne kłopoty. Ma to miejsce zwłaszcza w wyliczeniach: czasem należy go użyć, czasem pominąć, czasem natomiast polszczyzna pozwala nam zdecydować o tym samodzielnie. Zacznijmy jednak nasze rozważania o dwukropku od pewnego bardzo rozpowszechnionego błędu, który zafundowały nam… zegarki elektroniczne. Te z wyświetlaczem pokazują mianowicie godziny i minuty, a czasem także sekundy właśnie z dwukropkiem jako znakiem rozdzielającym:

dwukropek

Fot. Freeimages.com/Crystal Jensen

Zapamiętaj:

W języku polskim podajemy czas, oddzielając godziny i minuty kropką, a nie dwukropkiem.

Czyli:

Spotkamy się jutro o 10.15 (a nie o 10:15).

Dwukropek w wyliczeniach

Są sytuacje, w których użycie dwukropka w wyliczeniach jest obowiązkowe.

I. Dwukropka musimy użyć,  gdy w zdaniu występuje podmiot szeregowy, a wyliczenie jest kompletne. Podmiot (czyli część zdania odpowiadająca na pytanie “kto” lub “co” i będąca wykonawcą lub sprawcą czynności) szeregowy to taki, który składa się z dwóch lub więcej wyrazów. Wyliczenie kompletne to natomiast sytuacja, w której wymieniamy wszystkie elementy, składniki czegoś, wszystkich członków jakiejś grupy itp. Na przykład:

W blogu Po polskiemu występują kategorie: Porady językowe, Lektury niekoniecznie ambitne, Z życia korektora, Efekty braku korekty i Offtopic.

Do naszej grupy zapisali się: Stefan, Jurek, Aneta i Krystyna.

II. Dwukropka używamy, gdy wyliczenie poprzedzone jest ogólnym określeniem lub zapowiedzią.

Najlepsze role Roman Wilhelmi zagrał w serialach: Czterej pancerni i pies, Kariera Nikodema Dyzmy i Alternatywy 4.

W tym sklepie dostaniesz wszystko, co niezbędne: sznur, młotek, nóż i łopatę.

Dwukropek w cytatach

Jeżeli cytujemy własną lub cudzą wypowiedź i umieszczamy ją w cudzysłowie, poprzedza ją dwukropek.

Katarzyna II napisała do Stanisława Augusta Poniatowskiego: “Wysyłam bezzwłocznie hrabiego Keyserlinga jako ambasadora do Polski, aby zrobił Ciebie królem”.

Powiedziałem twojemu bratu: “spadaj stąd, baranie!”.

Pomijanie dwukropka

Czas na sytuacje, w których dwukropek jest zbędny. Pierwsza z nich to wyliczenie zawierające tylko dwa elementy połączone spójnikiem “i”:

Egzamin zdali tylko Iwona i Jacek.

Moi bracia to Grzegorz i Henryk.

Druga sytuacja, w której pomijamy dwukropek, to wyliczenie niepoprzedzone ogólnym określeniem:

Lubię pomidorową, krupnik, rosół, ogórkową i żurek (ale: Lubię następujące zupy: krupnik, rosół, ogórkową i żurek).

To oczywiście tylko niektóre sytuacje z obligatoryjnym użyciem lub pominięciem dwukropka, pozostałe nie powinny jednak sprawiać większych problemów. Pozostaje mi więc tradycyjny wierszyk na koniec:

Rozchorował się dwukropek.
Gorączkował znak nasz biedny.
Wsadził sobie w d… czopek
i wyglądał tak jak średnik.

 

Marek Trenkler

Matuzalem blogosfery. Redaktor, korektor, autor tekstów
Podobają Ci się moje teksty? Być może mogę napisać coś i dla Ciebie.

Mogę też, jako doświadczony redaktor i korektor, uczynić Twoje teksty lepszymi. Masz pytania? Propozycje? Zlecenie? Napisz do mnie: texterpl@gmail.com

Tu nie dyskutujemy.

Drogi Czytelniku! Ponieważ wierzę, że jesteś istotą rozumną, doskonale wiesz, że ta strona używa cookies. Ba, wiesz nawet, co to jest. Aby jednak formalności stało się zadość, niniejszym informuję Cię: tak, ja też faszeruję nimi Twojego kompa, na co masz prawo się zgodzić lub nie.